Reputacja, zaufanie klientów i partnerów biznesowych decydują o pozycji przedsiębiorstwa na rynku. W dobie mediów społecznościowych jedna nieprawdziwa publikacja, krzywdzący komentarz lub nieuczciwe działanie konkurencji mogą w krótkim czasie doprowadzić do poważnych strat wizerunkowych i finansowych. Warto więc wiedzieć, kiedy mamy do czynienia z naruszeniem dobrego imienia oraz jak skutecznie się przed nim bronić.

Autor bloga:
Maciej Lipiński
radca prawny

+48 502 125 029
m.lipinski@lipinskiwalczak.pl

Czym jest dobre imię i renoma firmy?

Dobre imię (renoma) firmy to zaufanie, jakim darzy ją otoczenie – klienci, kontrahenci i opinia publiczna – w zakresie jej rzetelności, uczciwości i jakości działania. Choć polskie prawo nie zawiera zamkniętego katalogu dóbr osobistych osób prawnych, to świetle polskiego prawa, „dobre imię firmy” jest uznawane za dobro niematerialne (niemajątkowe), które podlega ochronie na podstawie Kodeksu cywilnego. Art. 43(10) Kodeksu cywilnego „Do ochrony dóbr osobistych osoby prawnej stosuje się odpowiednio przepisy o ochronie dóbr osobistych osób fizycznych.” Doktryna i orzecznictwo dostosowują pojęcia odnoszące się do człowieka – takie jak dobre imię czy cześć – do specyfiki podmiotów gospodarczych. Finalnie oznacza to, że firma (osoba prawna lub jednostka organizacyjna) ma prawo do ochrony swojego dobrego imienia, renomy i wiarygodności – a więc do tego, by nie była bezpodstawnie oczerniana, pomawiana czy zniesławiana.

Renoma firmy odnosi się do utrwalonego, pozytywnego wizerunku firmy w otoczeniu rynkowym, uznania, prestiżu, także wśród klientów i kontrahentów. Dotyczy pozycji firmy w branży, reputacji marki, opinii o jakości usług czy produktów.

Reputacja zarządu a dobre imię (renoma) firmy

Zależność między reputacją zarządu a dobrym imieniem firmy jest ścisła i wzajemna, choć w sensie prawnym są to dwa odrębne dobra osobiste. Polskie prawo nie rozdziela jednoznacznie ochrony dobrego imienia osoby prawnej od ochrony dobrego imienia członków jej organów. Naruszenie reputacji zarządu może pośrednio prowadzić do naruszenia dobrego imienia firmy, jeśli zarzuty wobec osób fizycznych uderzają w wiarygodność, rzetelność lub etykę samej osoby prawnej. Osoby te są bowiem twarzą firmy – ich kompetencje, sposób komunikacji, decyzje biznesowe i etyka działania wpływają bezpośrednio na to, jak oceniana jest cała organizacja. Z kolei dobra opinia o firmie wzmacnia wiarygodność jej zarządu, budując zaufanie do osób nią kierujących.

Dobre imię firmy (renoma) a czyn nieuczciwej konkurencji

Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, czynem nieuczciwej konkurencji jest każde takie zachowanie, które narusza zasady lojalności i rzetelności w obrocie gospodarczym, w tym działania wprowadzające w błąd, naruszające renomę konkurenta, utrudniające dostęp do rynku lub naruszające tajemnicę przedsiębiorstwa.

Czyn nieuczciwej konkurencji często prowadzi bezpośrednio do naruszenia dobrego imienia (renomy) firmy. Dzieje się tak, gdy przedsiębiorca lub inny podmiot przykładowo:

– rozpowszechnia fałszywe informacje o działalności konkurenta,

– pomawia firmę o nienależyte prowadzenie usług lub sprzedaż wadliwych produktów,

– wprowadza w błąd klientów, podszywając się pod znaną markę,

– publikuje negatywne, nieuzasadnione opinie, które mogą zniechęcić odbiorców do współpracy.

Takie działania nie tylko godzą w dobre imię (renomę) firmy (dobro osobiste chronione przez Kodeks cywilny), ale często  stanowią też czyn nieuczciwej konkurencji, za który można dochodzić roszczeń przewidzianych w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Przykłady naruszenia dobrego imienia firmy

Oto najczęstsze przykłady naruszenia dobrego imienia (renomy) firmy, które mogą prowadzić do odpowiedzialności cywilnej lub stanowić czyn nieuczciwej konkurencji:

Rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji

Publikowanie lub przekazywanie fałszywych wiadomości o firmie, jej usługach, pracownikach lub zarządzie – np.: twierdzenie, że przedsiębiorstwo stosuje nielegalne lub niebezpieczne praktyki, zarzucanie firmie niewypłacalności lub oszustw, fałszywe informacje o rzekomych błędach, zaniedbaniach czy skargach klientów.

Pomówienia i zniesławienia w mediach lub Internecie

Zamieszczanie krzywdzących opinii w prasie, na portalach społecznościowych czy forach branżowych.
Nie każda negatywna opinia jest bezprawna, ale jeśli przekracza granice rzetelnej krytyki i godzi w reputację przedsiębiorstwa, może naruszać jego dobre imię.

Nieuczciwa reklama i porównania

Reklamy wprowadzające w błąd lub zawierające nieprawdziwe porównania z konkurencją.
Takie działania podważają wiarygodność innego przedsiębiorcy i wpływają negatywnie na jego wizerunek.

Podszywanie się pod firmę lub używanie podobnej nazwy

Tworzenie stron internetowych, profili lub materiałów marketingowych łudząco podobnych do istniejącej marki, co wprowadza klientów w błąd i podważa reputację oryginalnej firmy.

Ujawnienie lub zniekształcenie informacji poufnych

Bezprawne ujawnienie danych dotyczących funkcjonowania przedsiębiorstwa (np. tajemnicy handlowej, finansów, wewnętrznych procedur), które może zaszkodzić zaufaniu klientów i partnerów biznesowych.

Wypowiedzi podważające kompetencje zarządu lub kadry

Ataki personalne na osoby zarządzające firmą, które mogą pośrednio uderzać w reputację przedsiębiorstwa.

Fałszywe opinie konsumenckie

Celowe zamieszczanie negatywnych opinii w serwisach z recenzjami lub na forach, często przez konkurencję lub zleconych użytkowników.

Naruszenie dobrego imienia firmy przez pracownika

Naruszenie dobrego imienia firmy przez pracownika to sytuacja, w której osoba zatrudniona w przedsiębiorstwie — poprzez swoje działania lub wypowiedzi — podważa reputację, zaufanie i wiarygodność pracodawcy, powodując szkody wizerunkowe lub materialne. Może to mieć miejsce zarówno w czasie trwania stosunku pracy, jak i po jego ustaniu.

Co grozi za naruszenie dobrego imienia firmy?

Naruszenie dobrego imienia firmy może pociągać za sobą odpowiedzialność cywilną, pracowniczą, a w niektórych przypadkach także karną.

Odpowiedzialność cywilna (Kodeks cywilny)

Na podstawie art. 23, 24 oraz 43(10) Kodeksu cywilnego, przedsiębiorstwo jako osoba prawna ma prawo do ochrony swoich dóbr osobistych, w tym dobrego imienia, renomy i wiarygodności.

W razie ich naruszenia firma może żądać od sprawcy:

– zaniechania działań naruszających dobre imię (np. usunięcia obraźliwych treści z Internetu),

– usunięcia skutków naruszenia, np. poprzez: publikację sprostowania, złożenie pisemnych przeprosin, opublikowanie oświadczenia w mediach,

– zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę niemajątkową (np. utratę reputacji),

– odszkodowania za poniesioną szkodę majątkową (np. utratę klientów, kontraktów),

– wpłaty określonej kwoty na cel społeczny (np. na fundację).

Odpowiedzialność na gruncie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (u.z.n.k.), czynem nieuczciwej konkurencji jest: „rozpowszechnianie nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd wiadomości o przedsiębiorstwie, które mogą wyrządzić mu szkodę.” W takim przypadku firma może dochodzić roszczeń przewidzianych w art. 18 u.z.n.k., czyli m.in.:

– zaniechania czynu,

– usunięcia skutków,

– naprawienia szkody,

– wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści,

– a także zasądzenia odpowiedniej sumy na cel społeczny.

Odpowiedzialność karna

W pewnych przypadkach naruszenie dobrego imienia firmy może stanowić przestępstwo z art. 212 Kodeksu karnego – czyli zniesławienie.

Kto pomawia osobę, grupę osób, instytucję lub osobę prawną o postępowanie lub właściwości mogące poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania, podlega karze grzywny, ograniczenia wolności, a nawet pozbawienia wolności do 1 roku. Jeśli czyn zostanie popełniony za pomocą środków masowego komunikowania (np. w Internecie) – kara może wynieść do 2 lat pozbawienia wolności.

Odpowiedzialność pracownicza (Kodeks pracy)

Jeśli naruszenia dopuści się pracownik, może ponieść dodatkowe konsekwencje na gruncie prawa pracy, w tym:

– dyscyplinarne zwolnienie (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.),

– odpowiedzialność materialną za wyrządzenie szkody,

– a w poważniejszych przypadkach – pozew cywilny ze strony pracodawcy.

Jak bronić firmę przed naruszeniami dobrego imienia (renomy)?

Możliwości ochrony jest wiele – firma może żądać usunięcia krzywdzących treści, publikacji sprostowania, przeprosin czy odszkodowania za poniesione szkody.

W niektórych przypadkach zasadne  jest złożenie zawiadomienia o przestępstwie zniesławienia lub wytoczenie powództwa z tytułu czynu nieuczciwej konkurencji. Działania te wymagają jednak właściwej oceny prawnej, ponieważ każda sytuacja ma swoją specyfikę, a granica między dozwoloną krytyką a naruszeniem dobrego imienia bywa nieostra.

Dlatego w przypadku podejrzenia naruszenia reputacji przedsiębiorstwa najlepiej skonsultować się z prawnikiem wyspecjalizowanym w prawie konkurencji i ochronie dóbr osobistych. Specjalista pomoże dobrać najskuteczniejsze środki obrony oraz zadba o właściwe zabezpieczenie interesów przedsiębiorstwa. Profesjonalne doradztwo prawne pozwala nie tylko skutecznie reagować na naruszenia, ale też wdrożyć działania prewencyjne chroniące dobre imię firmy w przyszłości.

Kim jestem?

Maciej Lipiński

Jestem radcą prawnym i wieloletnim praktykiem z tematyki nieuczciwej konkurencji. Niezależnie od tego, czy jesteś pokrzywdzony czy pozwanym, oferujemy Ci profesjonalne doradztwo prawne oraz kompleksową reprezentację w procesach sądowych.

Tel.+48 502 125 029
Mail: m.lipinski@lipinskiwalczak.pl