Prawidłowe oznaczenie towarów i usług jest jednym z podstawowych założeń uczciwej gry rynkowej. Konsument, podejmując decyzję zakupową, opiera się na informacjach przekazywanych przez przedsiębiorcę — od nazwy produktu, przez opis składu czy właściwości, aż po sposób prezentacji oferty. Wprowadzające w błąd oznaczenia nie tylko podważają zaufanie do marki i produktu, ale również zaburzają konkurencję, dając nieuczciwą przewagę firmom, które manipulują przekazem. Warto więc przyjrzeć się, czym jest wprowadzenie w błąd i jakie konsekwencje może nieść dla przedsiębiorców, którzy świadomie chcą skorzystać z cudzej identyfikacji wizualnej.

Autor bloga:
Maciej Lipiński
radca prawny

+48 502 125 029
m.lipinski@lipinskiwalczak.pl

Co składa się na oznaczenie towaru?

Na oznaczenie towaru składa się zbiór informacji i elementów pozwalających konsumentowi zidentyfikować produkt. W praktyce to właśnie najczęściej podrabiane elementy. Są to m.in.:

#1) Nazwa towaru – podstawowe określenie produktu, często decydujące o tym, jak konsument go postrzega.

#2) Skład i właściwości – informacje o komponentach, surowcach, recepturze, parametrach technicznych czy funkcjonalności.

#3) Ilość i wymiary masa, objętość, liczba sztuk, wymiary — dane niezbędne do porównania produktów.

#4) Opakowanie oraz grafika kolorystyka – wzornictwo, elementy wizualne, które mogą sugerować określone cechy lub jakość.

#5) Pochodzenie – kraj lub region produkcji, źródło surowców, producent lub miejsce produkcji.

#6) Poziom jakości i standardy – oznaczenia jakości, klasy, certyfikaty, atesty.

#7) Informacje prawnie wymagane – np. znak CE, termin przydatności, informacje o producencie lub importerze, symbole recyklingu.

#8) Wszystkie te elementy — zarówno tekstowe, jak i graficzne — mogą wpływać na sposób, w jaki konsument interpretuje produkt.

Co składa się na oznaczenie usługi?

Oznaczenie usługi obejmuje wszystkie informacje, które pozwalają konsumentowi zidentyfikować usługę. W praktyce są to m.in.:

#1) Nazwa usługi – jasno określa, czego dotyczy świadczenie.

#2) Opis zakresu usług – szczegółowe informacje o czynnościach, które obejmuje usługa, jej etapach, metodach wykonania, warunkach realizacji.

#3) Forma prezentacji usługi – materiały reklamowe, strona internetowa, grafiki, zdjęcia, symbole.

#4) Pochodzenie – kraj lub region, producent lub miejsce produkcji.

#5) Poziom jakości i standardy – certyfikaty, atesty.

#6) Wszystkie te elementy mogą kształtować wyobrażenie konsumenta o usłudze.

Przykłady oznaczenia towarów i usług wprowadzającego w błąd

Oznaczenia towarów lub usług mogą wprowadzać w błąd na wiele sposobów. Dobrym przykładem jest żywność określana jako „100% naturalna”, choć zawiera sztuczne dodatki, albo produkty opisywane jako „polskie”, mimo że faktycznie powstały za granicą. Podobny charakter mają kosmetyki i środki chemiczne, których nazwy sugerują obecność cennych składników, chociaż występują one jedynie w śladowych ilościach.

Wprowadzając w błąd można także poprzez nieprawdziwe deklaracje dotyczące właściwości produktu. Sprzęt reklamowany jako wodoodporny, suplement diety rzekomo leczący choroby czy farba opisana jako bezwonna – to wszystko przykłady oznaczeń, które mogą sugerować cechy niezgodne z rzeczywistością. Często spotyka się również nadużycia dotyczące certyfikatów i atestów, gdy producenci stosują znakowania przypominające oficjalne oznaczenia jakości, mimo że produkt nie przeszedł żadnych badań.

Nieuczciwe praktyki mogą dotyczyć również parametrów technicznych. Producenci czasem zawyżają pojemność baterii, pamięci czy wytrzymałość materiałów, aby stworzyć wrażenie wyższej jakości. Zdarza się również, że nazwa lub grafika na opakowaniu sugeruje obecność składników, których faktycznie nie ma, na przykład owoce widoczne na etykiecie produktu spożywczego, który zawiera jedynie aromat.

Konsumentów mogą też wprowadzać w błąd nieprecyzyjne informacje dotyczące ilości lub zakresu usługi, takie jak obietnice braku dodatkowych kosztów, choć w praktyce pobierane są opłaty za elementy nieujęte w ofercie, lub określanie pakietu jako „pełnego”, mimo że zawiera jedynie podstawowe usługi.

Takie działania, choć często subtelne, mają jeden wspólny mianownik – budują w konsumentach fałszywe wyobrażenie o tym, co kupują, a tym samym mogą skutkować odpowiedzialnością prawną dla przedsiębiorcy.

Oznaczenie usługi – w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wprowadza definicję tzw. oznaczenia usług. W myśl art. 10 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji „Czynem nieuczciwej konkurencji jest takie oznaczenie towarów lub usług albo jego brak, które może wprowadzić klientów w błąd co do pochodzenia, ilości, jakości, składników, sposobu wykonania, przydatności, możliwości zastosowania, naprawy, konserwacji lub innych istotnych cech towarów albo usług, a także zatajenie ryzyka, jakie wiąże się z korzystaniem z nich”. Przy czym sam art. 10 odnosi oznaczenie produktu lub usługi stricte do opakowania produktu lub usługi, a więc jego zewnętrznej postaci.

Oznaczenie usługi – w prawie własności przemysłowej

„Opakowanie” towaru lub usługi chroni nie tylko ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. W sferze graficznej dużo do powiedzenia ma też prawo własności przemysłowej. Zgodnie z art. 120 ustawy o prawie własności przemysłowej oznaczeniem towaru jest jego znak towarowy, który umożliwia odróżnienie towarów jednego przedsiębiorcy od innego.

Znak towarowy to oznaczenie, które pozwala odróżnić towary lub usługi jednego przedsiębiorcy od towarów lub usług innego. Jest narzędziem identyfikacji rynkowej — dzięki niemu konsumenci mogą szybko rozpoznać pochodzenie produktu, a przedsiębiorcy budują rozpoznawalność swojej marki.

Co może być znakiem towarowym?

Prawo przewiduje szeroki katalog form, jakie taki znak może przybrać, m.in.:

– słowo lub wyraz (np. nazwa marki),

– znak złożony z liter

– forma przestrzenna

– logo lub grafika,

– kształt produktu lub jego opakowania.

Co ciekawe, zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 2 lutego 2017 roku (I CSK 778/15) – znakiem towarowym może być kolor per se oraz kombinacja kolorów.

Kary za wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług

Przedsiębiorcy, którzy poprzez nieprecyzyjne, fałszywe lub manipulacyjne informacje wpływają na decyzje zakupowe klientów, stosując wprowadzające w błąd oznaczenie towarów lub usług, narażają się na szereg konsekwencji prawnych. Przedsiębiorca, który wprowadza do obrotu towary lub usługi wprowadzające konsumentów w błąd co do swojego pochodzenia, może być zmuszony m.in. do:

– zaniechania niedozwolonych działań,

– usunięcia skutków naruszenia (np. wycofania z rynku tychże produktów),

– złożenia oświadczenia o odpowiedniej treści i formie (np. przeprosin w prasie),

– naprawienia szkody (odszkodowania) na zasadach ogólnych,

– wydania bezpodstawnie uzyskanych korzyści,

– zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej na cel społeczny,

– zapłacenia grzywny,

– ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności do roku.

Gdzie szukać pomocy?

W przypadku problemów związanych z wprowadzającym w błąd oznaczeniem towarów lub usług warto udać się po pomoc do wyspecjalizowanego w prawie konkurencji radcy prawnego.

Potrafi on właściwie ocenić, czy dany opis, nazwa, grafika lub sposób prezentacji produktu rzeczywiście może naruszać przepisy dotyczące ochrony konsumentów, nieuczciwej konkurencji lub reklamy.

Po drugie, prawnik pomaga ustalić zakres odpowiedzialności przedsiębiorcy oraz możliwe konsekwencje finansowe i prawne. Może to obejmować kary administracyjne nakładane przez UOKiK, roszczenia konsumentów, odpowiedzialność cywilną wobec konkurentów, a nawet odpowiedzialność za naruszenie praw własności przemysłowej czy odpowiedzialność karną. Wsparcie specjalisty pozwala szybciej ustalić, jakie ryzyka są realne i jak się przed nimi zabezpieczyć.

Z drugiej strony, radca prawny doradza, jak prawidłowo dostosować oznaczenia, reklamy i opisy produktów do obowiązujących norm. Dzięki temu przedsiębiorca może wdrożyć zgodne z prawem rozwiązania i uniknąć przyszłych sankcji. Prawnik może także przygotować lub zweryfikować dokumenty, regulaminy, etykiety czy treści marketingowe, aby zminimalizować ryzyko sporów.

Kim jestem?

Maciej Lipiński

Jestem radcą prawnym i wieloletnim praktykiem z tematyki nieuczciwej konkurencji. Niezależnie od tego, czy jesteś pokrzywdzony czy pozwanym, oferujemy Ci profesjonalne doradztwo prawne oraz kompleksową reprezentację w procesach sądowych.

Tel.+48 502 125 029
Mail: m.lipinski@lipinskiwalczak.pl